Fréttabréf stjórnenda ríkisstofnana, 3. tölublað 12. árgangs, er komið út á vef ráðuneytisins.

• Fréttabréf stjórnenda ríkisstofnana 15. maí 2012 (PDF 140 KB)
  

Stjórnun og starfsmannamál ríkisstofnana: Niðurstaða forstöðumannakönnunar

Í árslok 2011 fór fram könnun á starfsumhverfi forstöðumanna ríkisstofnana og ráðuneytisstjóra. Sambærileg könnun var gerð meðal forstöðumanna á árinu 2007 og eru niðurstöður hennar birtar á vef fjármálaráðuneytisins. Í könnun þeirri sem hér er kynnt voru notaðir sömu spurningalistar og 2007 þó lítillega breyttir.

Rannsóknirnar hafa margvíslegt gildi eins og lesa má um í skýrslu fjármálaráðuneytisins og Stofnunar stjórnsýslufræða og stjórnmála frá apríl 2007 og þremur skýrslum forstöðumannakönnunar sem birtar voru í október 2007 til mars 2008. Þar var í fyrsta skipti safnað heildstæðum upplýsingum um flesta þá þætti sem varða stjórnun og stjórnunartengda þætti meðal ríkisstofnana. Sjá allar þessar skýrslur á vef fjármálaráðuneytisins.

Könnun þessi meðal forstöðumanna er hluti af rannsóknum sem gerðar hafa verið á síðustu árum sem felast í því að kortleggja starfsumhverfi ríkisstarfsmanna. Hún er samstarfsverkefni fjármálaráðuneytisins, Stofnunar stjórnsýslufræða og stjórnmála við Háskóla Íslands og Félags forstöðumanna ríkisstofnana.

Könnunin skiptist í tvo hluta. Í fyrri hlutanum voru staðreyndaspurningar og var svarað undir heiti stofnunar. Seinni hlutinn innhélt eingöngu viðhorfaspurningar og var hann nafnlaus. Niðurstöður könnunarinnar eru gefnar út í tvennu lagi. Viðhorfalistinn kom út í lok apríl 2011 en staðreyndarlistinn kemur út í september 2012.

Starfsánægja er mikil

Meðal helstu niðurstaðna könnunarinnar má nefna að starfsánægja er mikil meðal forstöðumanna. Um 90% eru í heildina ánægðir í starfi sínu og tæplega helmingur þeirra mjög ánægðir. Starfsánægja minnkar eftir því sem stofnun er stærri. Starfsánægja forstöðumanna heilbrigðisstofnana er mun minni en hjá öðrum forstöðumönnum en um helmingur þeirra eru mjög eða frekar ánægðir í starfi. Um helmingi forstöðumanna heilbrigðisstofnana leið almennt vel í starfi í samanburði við 84% annarra forstöðumanna ríkisstofnana. Níu af hverjum tíu forstöðumönnum telja að góður starfsandi sé ríkjandi innan stofnunarinnar sem er svipað hlutfall og í fyrri könnun. Niðurstöður benda þó til þess að starfsandi hafi versnað hjá heilbrigðisstofnunum og stofnunum félags- og lýðheilsumála. Starfsandi er bestur hjá minnstu stofnunum og sístur hjá stærstu stofnunum.

Vinnuálag hefur aukist

Vinnuálag forstöðumanna ríkisstofnana er mikið og hefur aukist frá fyrri könnun. Alls telja 94% þeirra oft eða nær alltaf mikið vinnuálag í starfi þar af 57% velja kostinn „nær alltaf“. Verulega aukið vinnuálag er á forstöðumönnum á sviði fjársýslu, tolla- og dómsmála en 9 af hverjum 10 telja að vinnuálag sé nær alltaf mikið. Þá telja sex af hverjum tíu forstöðumönnum sig nær alltaf eða oft vera uppgefna að loknum vinnudegi. Í könnun 2007 svöruðu fjórir af hverjum tíu á sama veg.

Samskipti við ráðuneyti

Ríflega helmingur forstöðumanna er almennt ánægður með samskipti við ráðuneyti sitt. Helst hefur dregið úr ánægju hjá forstöðumönnum sýslumannsembætta, löggæslu og fangelsa. Tæplega helmingur forstöðumanna telja sig fá nauðsynlegan stuðning frá ráðuneytinu en um 30% eru því ósammála. Mest ánægja með stuðning ráðuneytis er hjá forstöðumönnum mennta- menningar- og vísindastofnana og á sviði fjársýslu, tolla- og dómsmála en óánægja er mest meðal forstöðumanna stofnana heilbrigðis-, félags- og lýðheilsumála. Minni ánægja er meðal forstöðumanna með samskipti við ráðuneyti sitt vegna rekstrarlegra verkefna en faglegra verkefna. Það á sérstaklega við um minnstu stofnanirnar. Tæplega helmingur forstöðumanna er frekar eða mjög óánægður með samskipti við ráðuneyti sitt vegna undirbúnings fjárlaga. Mest hefur dregið úr ánægju með undirbúning fjárlaga meðal stofnana sem hafa innan við 20 ársverk. Athygli vekur að aukinnar ánægju gætir meðal stofnana á sviði fjársýslu, tolla- og dómsmála bæði með undirbúning og framkvæmd fjárlaga. Rúmlega 60% forstöðumanna eru frekar eða mjög sammála því að þeir hafi svigrúm til að stjórna faglegum verkefnum stofnunar sinnar og hefur þeim fækkað um 13% milli kannana.

Ráðning nýrra starfsmanna

Rúmur helmingur forstöðumanna telur að lög og reglur setji sér skorður við ráðningu nýrra starfsmanna og 90% þeirra telur að lög og reglur setji sér skorður við uppsagnir starfsmanna.

Launaákvarðanir forstöðumanna

Óánægja forstöðumanna með laun sín hefur aukist verulega milli kannana. Alls eru átta af hverjum tíu forstöðumönnum óánægðir með laun sín en einn af hverjum tíu er ánægður. Í fyrri könnun 2007 voru fimm af hverjum tíu forstöðumönnum óánægðir með laun sín en þrír af hverjum tíu voru ánægðir. Óánægjan eykst með aukinni stærð stofnana en í fyrri könnun var óverulegur munur á afstöðu þeirra eftir stærð stofnunar. Algengast er að forstöðumenn telji að laun séu ekki í samræmi við ábyrgð, vinnuframlag né álag. Alls 75% forstöðumanna eru óánægðir með núverandi fyrirkomulag við ákvörðun eigin launa.

Um 25% forstöðumanna telja að ráðuneytin eigi að ákveða laun sín, 15% svara því til að stjórn stofnunar eigi að ákveða launin, 28% telja að um laun eigi að semja í kjarasamningum en 32% vilja eitthvert annað fyrirkomulag, svo sem markaðslaun, einstaklingssamningar milli forstöðumanns og ráðuneytis, að settur sé fastur grunnur ákveðinn af ríki, viðbótarlaun sem tengd eru umfangi og eðli stofnunar og árangurstengd laun að hluta.

Um átta af hverjum tíu forstöðumönnum telja að meta skuli frammistöðu þeirra formlega áður en skipunartími er endurnýjaður og má túlka það sem kall eftir formlegu mati og endurgjöf á eigin frammistöðu.

Skipan í starf - sveigjanleg starfslok

Alls telja sex af hverjum tíu forstöðumönnum að skipan þeirra í starf eigi að vera tímabundin. Um helmingur telur að forstöðumenn eigi að flytjast á milli sambærilegra stofnana og einungis fjórðungur er því mótfallinn. Meiri neikvæðni gætir gagnvart því að flytjast á milli ólíkra stofnana. Alls telja 83% æskilegt að þeim sé boðið upp á að flytja sig í störf sérfræðinga eða önnur sambærileg störf. Rúmlega 90% eru fylgjandi því að þeim sé boðið upp á sveigjanleg starfslok.

Upplýsingar fengnar úr þessum rannsóknum hafa þegar nýst við mótun stefnu í starfsmannamálum og þróun stjórnunaraðferða hjá ríkinu. Þá gefa þær mikilvægt stöðumat á styrkleika og áskorunum í ríkisrekstri sem nýtist til samanburðar þegar skoðað er hvernig stjórnunarhættir ríkisins þróast. Jafnframt hafa þessar rannsóknir fræðilegt gildi á sviði opinberrar stjórnsýslu og mannauðsstjórnunar.

Tillögur starfshóps um vinnuumhverfi forstöðumanna

Í rúmt ár hefur starfshópur, skipaður af fjármálaráðherra, fjallað um stöðu, starfsskilyrði og kjör forstöðumanna. Starfshópinn var skipaður bæði fulltrúum úr röðum forstöðumanna og stjórnsýslunnar. Annars vegar fór hópurinn yfir ytra starfsumhverfi forstöðumanna þ.e. þann lagaramma sem stofnunum er almennt búinn svo og framkvæmd innan rammans. Hins vegar skoðaði hópurinn stöðu forstöðumannsins sjálfs.

Tillögur starfshópsins taka bæði á ytri og innri þáttum í starfsumhverfi forstöðumanna. Hvað ytri þættina varðar gerir hópurinn það að tillögu sinni að sjálfstæði og ábyrgð stjórnenda á stefnumörkun og rekstri sinna stofnana verði skilgreind með skýrum hætti. Jafnframt verði tryggt að ráðherra og þing hafi skýrt mótaðar leiðir til að kalla viðkomandi forstöðumann til ábyrgðar. Þá leggur starfshópurinn til að sett verði í gang endurskoðun bæði á starfsmannalögum og fjárreiðulögum sem og fjárlagaferlinu í heild þar sem horft verði til sjónarmiða, tillagna og ábendinga forstöðumanna. Markmiðið með öllum þessum breytingum verði að auðvelda forstöðumönnum að sinna þeim fjölþættu hlutverkum sem þeim er ætlað að sinna við rekstur sinna stofnana.

Starfshópurinn leggur til að stofnuð verði með lögum sjálfstæð eining innan stjórnsýslunnar sem sinni allri framkvæmd og utanumhaldi um fyrirkomulag ráðninga, launaákvarðanir, frammistöðumat, starfsþróun, hreyfanleika og starfslok forstöðumanna. Þessi eining komi í stað núverandi fyrirkomulags. Lagt er til að hin miðlæga eining haldi utan um og sjái um framkvæmd ráðningar, allt frá því að ákvörðun er tekin um að auglýsa stöðu forstöðumanns þar til ráðning er afstaðin. Einingin ákveður ekki hver skuli ráðinn, það gerir ráðherra eða sá aðili annar sem á því ber ábyrgð.

Einnig gerir starfshópurinn tillögu um að ekki sé skylt að auglýsa öll störf og að ekki verði skylt að upplýsa hverjir sóttu um laus störf. Jafnframt leggur hópurinn til að tímalengd ráðninga verði skoðuð sérstaklega og leggur til að grundvallarbreytingar verði gerðar á fyrirkomulagi launaákvörðunar forstöðumanna.

Þá leggur hópurinn til að reglubundið verði lagt mat á frammistöðu forstöðumanna og stuðlað að starfsþróun þeirra með markvissum hætti. Loks gerir hópurinn tillögu um aukinn sveigjanleika við starfslok forstöðumanna. Tillögurnar hafa verið kynntar fjármálaráðherra.

Bætt starfsumhverfi, betri árangur !

Stofnanir samfélagsins veita mikilvæga grunnþjónustu sem við viljum öll geta treyst á. Hjá þessum stofnunum vinnur fólk sem hefur aflað sér dýrmætrar reynslu og menntunnar til að veita sem besta þjónustu. Forstöðumenn stofnana bera mikla ábyrgð og á þeim hefur mikið mætt undanfarin ár í kjölfar efnahagshruns og niðurskurðar. Sú ríkisstjórn sem nú situr hefur lagt áherslu á að einfalda og bæta kerfi opinberra stofnana og opinberrar þjónustu á Íslandi. Í þeirri vinnu er afar mikilvægt að hafa í huga að forstöðumenn stofnana gegna lykilhlutverki við að leiða nýsköpun og breytingar. Einn mikilvægur þáttur til að ná árangri er að stjórnendur opinberra stofnana séu valdir með faglegum aðferðum, fái eðlilega hvatningu og að frammistaða þeirra sé metin með reglulegum hætti.

Nýlega voru kynntar niðurstöður nýrrar könnunar á stöðu og starfsskilyrðum forstöðumanna. Á sama tíma voru kynntar niðurstöður starfshóps fjármálaráðherra um umbætur í starfsumhverfi forstöðumanna. Félag forstöðumanna ríkisstofnana tók þátt í báðum þessum verkefnum í góðu samstarfi við fulltrúa fjármálaráðuneytisins og Stofnunar stjórnmála og stjórnsýslufræða við Háskóla Íslands.

Það er afar ánægjulegt að framangreindur starfshópur kom sér saman um tillögur um úrbætur og breytingar á núverandi fyrirkomulagi í starfsumhverfi forstöðumanna. Má þar helst nefna aðferðir við ráðningar, mat á frammistöðu og hæfni, fyrirkomulagi launaákvarðana og möguleikum til hreyfanleika á milli starfa. Einnig eru gerðar tillögur um sveigjanleg starfslok forstöðumanna og opnað á möguleikann að gerðir séu starfslokasamningar við tilteknar aðstæður.

Tillögur starfshópsins falla á mörgum sviðum vel að þeim þáttum í könnuninni sem benda á að þörf er úrbóta eða aðgerða. Þar kemur t.d. fram að 75% forstöðumanna eru óánægðir með núverandi aðferðir við ákvörðun launa sinna sem er í höndum Kjararáðs. Einnig er sláandi hve margir forstöðumanna eru óánægðir með samskipti við ráðuneyti og beinist sú óánægja aðallega að undirbúningi fjárlaga. Sérstakt áhyggjuefni er svo að 94% forstöðumanna telja að það sé oft eða nær alltaf mikið vinnuálag í því starfi sem þeir sinna. Það eru líka margar jákvæðar niðurstöður sem koma fram í könnuninni meðal forstöðumanna. Má þar helst nefna að um 90% forstöðumanna eru ánægðir í starfi sínu og 80% þeirra telja að ímynd stofnunarinnar sem þeir stýra sé jákvæð.

Það er sérstaklega jákvætt að fjármálaráðherra Oddný G. Harðardóttir mætti á félagsfund hjá Félagi forstöðumanna ríkisstofnana þann 25. apríl sl. til að ræða tillögur starfshópsins og hvernig best er að halda vinnunni áfram. Ráðherra sýndi tillögunum skilning og áhuga enda í takt við ýmsar aðrar tillögur um umbætur í stjórnsýslunni sem gerðar hafa verið undanfarin misseri. Það kom einnig skýrt fram á fundinum að Félag forstöðumanna ríkisstofnana er reiðubúið til áframhaldandi samstarfs við fjármálaráðuneytið um að bæta starfsumhverfi forstöðumanna og stuðla þannig að betri stjórnsýslu öllu samfélaginu til heilla.

Akranesi, 3. maí 2012

Magnús Guðmundsson, formaður Félags forstöðumanna ríkisstofnana

Tveir og hálfur milljarður í sérstakar vaxtaniðurgreiðslur – það munar um minna

Tugþúsundir húseigenda um allt land fengu fjármuni frá ríkissjóði inn á bankareikninga sína nú um síðustu mánaðarmót. Mörgum í þeim hópi hefur eflaust komið þetta ánægjulega á óvart. Eðli málsins samkvæmt er fólk vanara því að meira fari út af reikningunum vegna íbúðarlána en að eitthvað skili sér inn á þá.

Hvaða greiðsla er þetta ? Hverjir fengu hana og hvers vegna ? Hér er um að ræða greiðslu frá ríkissjóði Íslands til fasteignaeigenda í formi sérstakar vaxtaniðurgreiðslna vegna áhvílandi lána á íbúðarhúsnæði viðkomandi. Ríkissjóður greiddi að þessu sinni alls 2,648 milljarð króna og fengu 90,477 húseigendur sérstaka vaxtaniðurgreiðslu að þessu sinni. Meðalgreiðsla á mann var tæpar 30.000 krónur og um var að ræða helming áætlaðar niðurgreiðslu ársins.Við útreikning á fyrirframgreiðslunni 1. maí 2012 var höfð hliðsjón af skattframtali 2012 og fyrirliggjandi upplýsingum um tekjur, eignir og skuldir. Hinn helmingur niðurgreiðslunnar  verður greiddur út til húseigenda við álagningu opinberra gjalda þann 1. ágúst næstkomandi

Á sama tíma í fyrra nam heildargreiðsla ríkissjóðs til  sérstakrar vaxtaniðurgreiðslur alls 2,9 milljörðum króna og var greidd út til 96,812 heimila. Ástæða þess að fleiri fengu sambærilega greiðslu á síðasta ári en nú og hærri fjárhæð er að þá var stofninn sem skapar rétt til greiðslna hærri. Með öðrum orðum; lægri fjárhæð nú og færri móttakendur endurspeglar lækkun skulda og/eða aukna eignamyndun heimila. Staða húseigenda með áhvílandi lán hefur sem sagt batnað.

Sérstaka vaxtaniðurgreiðslan er nefnilega 0,6% af skuldum vegna íbúðarhúsnæðis til eigin nota eins og þær eru í árslok 2010 og 2011 samkvæmt skattframtölum 2011 og 2012. Greiðslan getur að hámarki   orðið 200.000 kr. hjá einhleypingi og 300.000 kr. hjá hjónum, sambúðarfólki og einstæðum foreldrum. Vaxtaniðurgreiðslan er ekki tekjutengd, en skerðist ef  hrein eign (eignir að frádregnum skuldum) fer umfram ákveðin mörk. Þessi mörk byrja hjá einstaklingi  við nettóeign 10.000.000 kr. og fellur niður þegar eignin nær 20.000.000 kr. Skerðing hjá hjónum, sambúðarfólki og einstæðum foreldrum byrjar við nettóeign 15.000.000 kr. og fellur niður þegar eignin nær 30.000.000 kr. Þess má líka geta að þessi sérstaka vaxtaniðurgreiðsla sem um ræðir telst ekki til skattskyldra tekna þess sem hana fær.

Vaxtaniðurgreiðslan er hrein viðbót við hefðbundnar vaxtabætur sem ríkissjóður greiðir og hefur gert lengi. Þær voru reyndar hækkaðar um á þriðja milljarð króna á fyrrihluta árs 2009 og hefur sú hækkun haldist síðan. Ríkið hefur því varið  um eða yfir 18 milljörðum króna í vaxtabætur og í sérstaka vaxtaniðurgreiðslu árlega  árunum 2011 og 2012. Það er nálægt þriðjungur af öllum vaxtakostnaði heimilanna vegna íbúðarlána.  Í kjölfar hinnar miklu niðursveiflu í kjölfar efnahagshrunsins, myndaðist mikil gjá á milli greiðslubyrði og greiðslugetu heimilanna í landinu sem flestir, ef ekki allir, fundu fyrir. Stjórnvöld hafa glímt við þann vanda sem þá skapaðist með margvíslegum hætti og ávallt haft að leiðarljósi að aðstoða eftir föngum þá sem mesta hafa þörfina, en með aðferðum sem ekki yrðu ríkissjóði ofviða.

Fjölmargar leiðir hafa verið farnar með þetta markmið að leiðarljósi;

Fjölmennur hópur hefur nýtt sér greiðslujöfnun, lán hafa verið afskrifuð hjá um fimmtungi heimila í landinu, komið var í veg fyrir að fólk missti heimili sín vegna vanskila eða nauðungarsölu, lán voru fryst og heimilum með slík lán auðveldað að fara í skuldaaðlögun. Á seinni stigum aðstoðaði embætti Umboðsmanns skuldara heimili við að endurskipuleggja lán sín við lánadrottna sína. Til að hraða ferlinu við endurskipulagningu skulda heimilanna var  gripið til 110 prósenta leiðarinnar en með henni eru afskrifuð lán af yfirveðsettum eignum niður að 110 prósenta markinu. Þá má nefna sértæka skuldaaðlögun sem miðar að því að laga greiðslubyrði að greiðslugetu. Til að gæta samræmis og sanngirni í þessum málum, starfar á vegum efnahags- og viðskiptaráðuneytis sérstök nefnd með víðtækt umboð,svokölluð eftirlitsnefnd um sértæka skuldaaðlögun.  Um þessar og fleiri aðgerðir í þágu heimilanna má meðal annars lesa um í nýútkominni skýrslu AGS. Í skýrslunni segir efnislega að hér á landi hafi tekist að afstýra fjölda-nauðungarsölum íslenskra heimila með tímabundnum greiðslufresti og samræmdum aðgerðum til að finna varanlegar lausnir fyrir heimili í skuldavanda. Það hefur verið gert með því að lækka skuldir heimilanna og draga úr greiðslubyrði þeirra.  

Vaxtabætur og umræddar sérstakar vaxtaniðurgreiðslur sem greiddar voru út að helmingi nú um síðastliðin mánaðarmót, eru því í fullkomnu samræmi við yfirlýst markmið núverandi ríkisstjórnar um að styðja við heimilin í landinu. Þær eru hluti víðtækra aðgerða sem óumdeilanlega skipta máli og hafa hjálpað í glímunni við þann þungbæra vanda sem hrunið skóp skuldsettum heimilum. Þeirra glímu er engan veginn lokið og skuldsett heimili munu áfram þurfa á stuðningi að halda. Áframhaldandi efnahagsbati og hagvöxtur, aukin atvinna og vaxandi kaupmáttur mun hins vegar gera eftirleikinn auðveldari fyrir okkur og tryggja öruggari afkomu allra heimila í landinu.

Oddný G. Harðardóttir, fjármálaráðherra.

Steingrímur J. Sigfússon, efnahags- og viðskiptaráðherra.

 

 

 

Tveir og hálfur milljarður í sérstakar vaxtaniðurgreiðslur – það munar um minna

Tugþúsundir húseigenda um allt land fengu fjármuni frá ríkissjóði inn á bankareikninga sína nú um síðustu mánaðarmót. Mörgum í þeim hópi hefur eflaust komið þetta ánægjulega á óvart. Eðli málsins samkvæmt er fólk vanara því að meira fari út af reikningunum vegna íbúðarlána en að eitthvað skili sér inn á þá.

Hvaða greiðsla er þetta ? Hverjir fengu hana og hvers vegna ? Hér er um að ræða greiðslu frá ríkissjóði Íslands til fasteignaeigenda í formi sérstakar vaxtaniðurgreiðslna vegna áhvílandi lána á íbúðarhúsnæði viðkomandi. Ríkissjóður greiddi að þessu sinni alls 2,648 milljarð króna og fengu 90,477 húseigendur sérstaka vaxtaniðurgreiðslu að þessu sinni. Meðalgreiðsla á mann var tæpar 30.000 krónur og um var að ræða helming áætlaðar niðurgreiðslu ársins.Við útreikning á fyrirframgreiðslunni 1. maí 2012 var höfð hliðsjón af skattframtali 2012 og fyrirliggjandi upplýsingum um tekjur, eignir og skuldir. Hinn helmingur niðurgreiðslunnar  verður greiddur út til húseigenda við álagningu opinberra gjalda þann 1. ágúst næstkomandi

Á sama tíma í fyrra nam heildargreiðsla ríkissjóðs til  sérstakrar vaxtaniðurgreiðslur alls 2,9 milljörðum króna og var greidd út til 96,812 heimila. Ástæða þess að fleiri fengu sambærilega greiðslu á síðasta ári en nú og hærri fjárhæð er að þá var stofninn sem skapar rétt til greiðslna hærri. Með öðrum orðum; lægri fjárhæð nú og færri móttakendur endurspeglar lækkun skulda og/eða aukna eignamyndun heimila. Staða húseigenda með áhvílandi lán hefur sem sagt batnað.

Sérstaka vaxtaniðurgreiðslan er nefnilega 0,6% af skuldum vegna íbúðarhúsnæðis til eigin nota eins og þær eru í árslok 2010 og 2011 samkvæmt skattframtölum 2011 og 2012. Greiðslan getur að hámarki   orðið 200.000 kr. hjá einhleypingi og 300.000 kr. hjá hjónum, sambúðarfólki og einstæðum foreldrum. Vaxtaniðurgreiðslan er ekki tekjutengd, en skerðist ef  hrein eign (eignir að frádregnum skuldum) fer umfram ákveðin mörk. Þessi mörk byrja hjá einstaklingi  við nettóeign 10.000.000 kr. og fellur niður þegar eignin nær 20.000.000 kr. Skerðing hjá hjónum, sambúðarfólki og einstæðum foreldrum byrjar við nettóeign 15.000.000 kr. og fellur niður þegar eignin nær 30.000.000 kr. Þess má líka geta að þessi sérstaka vaxtaniðurgreiðsla sem um ræðir telst ekki til skattskyldra tekna þess sem hana fær.

Vaxtaniðurgreiðslan er hrein viðbót við hefðbundnar vaxtabætur sem ríkissjóður greiðir og hefur gert lengi. Þær voru reyndar hækkaðar um á þriðja milljarð króna á fyrrihluta árs 2009 og hefur sú hækkun haldist síðan. Ríkið hefur því varið  um eða yfir 18 milljörðum króna í vaxtabætur og í sérstaka vaxtaniðurgreiðslu árlega  árunum 2011 og 2012. Það er nálægt þriðjungur af öllum vaxtakostnaði heimilanna vegna íbúðarlána.  Í kjölfar hinnar miklu niðursveiflu í kjölfar efnahagshrunsins, myndaðist mikil gjá á milli greiðslubyrði og greiðslugetu heimilanna í landinu sem flestir, ef ekki allir, fundu fyrir. Stjórnvöld hafa glímt við þann vanda sem þá skapaðist með margvíslegum hætti og ávallt haft að leiðarljósi að aðstoða eftir föngum þá sem mesta hafa þörfina, en með aðferðum sem ekki yrðu ríkissjóði ofviða.

Fjölmargar leiðir hafa verið farnar með þetta markmið að leiðarljósi;

Fjölmennur hópur hefur nýtt sér greiðslujöfnun, lán hafa verið afskrifuð hjá um fimmtungi heimila í landinu, komið var í veg fyrir að fólk missti heimili sín vegna vanskila eða nauðungarsölu, lán voru fryst og heimilum með slík lán auðveldað að fara í skuldaaðlögun. Á seinni stigum aðstoðaði embætti Umboðsmanns skuldara heimili við að endurskipuleggja lán sín við lánadrottna sína. Til að hraða ferlinu við endurskipulagningu skulda heimilanna var  gripið til 110 prósenta leiðarinnar en með henni eru afskrifuð lán af yfirveðsettum eignum niður að 110 prósenta markinu. Þá má nefna sértæka skuldaaðlögun sem miðar að því að laga greiðslubyrði að greiðslugetu. Til að gæta samræmis og sanngirni í þessum málum, starfar á vegum efnahags- og viðskiptaráðuneytis sérstök nefnd með víðtækt umboð,svokölluð eftirlitsnefnd um sértæka skuldaaðlögun.  Um þessar og fleiri aðgerðir í þágu heimilanna má meðal annars lesa um í nýútkominni skýrslu AGS. Í skýrslunni segir efnislega að hér á landi hafi tekist að afstýra fjölda-nauðungarsölum íslenskra heimila með tímabundnum greiðslufresti og samræmdum aðgerðum til að finna varanlegar lausnir fyrir heimili í skuldavanda. Það hefur verið gert með því að lækka skuldir heimilanna og draga úr greiðslubyrði þeirra.  

Vaxtabætur og umræddar sérstakar vaxtaniðurgreiðslur sem greiddar voru út að helmingi nú um síðastliðin mánaðarmót, eru því í fullkomnu samræmi við yfirlýst markmið núverandi ríkisstjórnar um að styðja við heimilin í landinu. Þær eru hluti víðtækra aðgerða sem óumdeilanlega skipta máli og hafa hjálpað í glímunni við þann þungbæra vanda sem hrunið skóp skuldsettum heimilum. Þeirra glímu er engan veginn lokið og skuldsett heimili munu áfram þurfa á stuðningi að halda. Áframhaldandi efnahagsbati og hagvöxtur, aukin atvinna og vaxandi kaupmáttur mun hins vegar gera eftirleikinn auðveldari fyrir okkur og tryggja öruggari afkomu allra heimila í landinu.

Oddný G. Harðardóttir, fjármálaráðherra.

Steingrímur J. Sigfússon, efnahags- og viðskiptaráðherra.

 

 

 

Nú um mánaðarmótin greiddi ríkissjóður 2,648 milljarða króna í sérstakar vaxtaniðurgreiðslur til húseigenda vegna skulda íbúðarhúsnæðis þeirra.

Vaxtaniðurgreiðsla er greidd út í tvennu lagi, 1. maí og við álagningu 1. ágúst. Alls fengu 90.477 húseigendur vaxtagreiðslu um síðastliðin mánaðarmót og var meðalgreiðsla á mann að meðaltali 30 þúsund kr.

Til viðbótar við hefðbundnar vaxtabætur greiðir ríkissjóður sérstaka niðurgreiðslu vaxta við álagningu opinberra gjalda árin 2011 og 2012. Vaxtaniðurgreiðslan er greidd út í tvennu lagi, 1. maí og við álagningu 1. ágúst.  Þann 1. maí sl. var helmingur áætlaðar niðurgreiðslu greiddur fyrirfram en ákvörðun á niðurgreiðslunni mun liggja fyrir við álagninguna þann 1. ágúst.næstkomandi.

Alls greiddi ríkissjóður 2,648 milljarða króna að þessu sinni í þessar sérstöku vaxtaniðurgreiðslur til húseigenda vegna skulda íbúðarhúsnæðis þeirra. Alls fengu 90.477 húseigendur vaxtagreiðslu um síðastliðin mánaðarmót og var meðalgreiðsla á mann að meðaltali 30 þúsund kr.

Við útreikning á fyrirframgreiðslunni 1. maí 2012 var höfð hliðsjón af skattframtali 2012 og fyrirliggjandi upplýsingum um tekjur, eignir og skuldir. Hér má lesa um forsendur fyrir ákvörðun sérstakar vaxtaniðurgreiðslu;

• Vaxtaniðurgreiðslan er 0,6% af skuldum vegna íbúðarhúsnæðis til eigin nota eins og þær eru í árslok 2010 og 2011 samkvæmt skattframtölum 2011 og 2012.
• Vaxtaniðurgreiðslan getur að hámarki orðið 200.000 kr. hjá einhleypingi og 300.000 kr. hjá hjónum, sambúðarfólki og einstæðu foreldri.
• Hámark sérstakrar vaxtaniðurgreiðslu hjá þeim sem bera fulla og ótakmarkaða skattskyldu hér á landi hluta úr ári ákvarðast í hlutfalli við dvalartíma þeirra á landinu á viðmiðunarárinu.
• Vaxtaniðurgreiðsla að viðbættum vaxtabótum getur ekki orðið hærri en vaxtagjöld viðmiðunarársins vegna kaupa eða byggingar á íbúðarhúsnæði til eigin nota.
• Hjá þeim sem selt hafa íbúðarhúsnæði á viðmiðunarárinu og ekki keypt annað í staðinn er miðað við eftirstöðvar skulda á söludegi, sbr. reit 41 (kafli 5.3) í skattframtali.
• Hjá þeim sem skattskyldir eru hluta úr ári vegna brottflutnings á tekjuárinu verða útreikningar miðaðir við skuldastöðu eins og hún var fyrir brottflutning.
• Vaxtaniðurgreiðslan er ekki tekjutengd, en skerðist miðað við hreina eign (eignir að frádregnum skuldum). Skerðing hjá einstaklingi byrjar við nettóeign 10.000.000 kr. og fellur niður þegar eignin nær 20.000.000 kr. Skerðing hjá hjónum, sambúðarfólki og einstæðum foreldrum byrjar við nettóeign 15.000.000 kr. og fellur niður þegar eignin nær 30.000.000 kr.
• Vaxtaniðurgreiðsla er greidd út í tvennu lagi, 1. maí og við álagningu 1. ágúst. Ekki er greitt fyrirfram til þeirra sem annað hvort hafa flutt til eða frá landinu á viðmiðunarári.
• Um rétt til sérstakrar vaxtaniðurgreiðslu er fjallað í ákvæði til bráðabirgða XLII. í lögum nr. 90/2003 og einnig gilda að öðru leyti ákvæði um vaxtabætur, eftir því sem við á (ákvæði B-liðar 68. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt).
• Sérstök vaxtaniðurgreiðsla telst ekki til skattskyldra tekna þess sem hana fær.

Ríkissjóður Íslands gekk í gærkvöldi frá samningum um útgáfu skuldabréfa að fjárhæð 1 milljarði Bandaríkjadala, sem jafngildir um 124 milljörðum króna.  Skuldabréfin bera fasta vexti og eru gefin út til 10 ára á ávöxtunarkröfunni 6,0%. Fjárfestar sýndu útgáfunni mikinn áhuga og nam eftirspurn um 4 milljörðum Bandaríkjadala.  Fjárfestahópurinn samanstendur aðallega af fagfjárfestum frá Bandaríkjunum og Evrópu.  Skuldabréfaútgáfan kom í framhaldi kynningarherferðar í Bandaríkjunum og Evrópu.  Umsjón var í höndum Deutsche Bank, J.P. Morgan og UBS Investment Bank.

„Þessi aðgerð markar heilmikil tímamót fyrir Ísland og er afar jákvæð fyrir íslenskt efnahagslíf“, segir Oddný Harðardóttir fjármálaráðherra „Við erum með þessu að fylgja eftir vel heppnaðri skuldabréfaútgáfu frá því í fyrra á bréfum sem gefin voru út til skemmri tíma.  Viðbrögð fjárfesta eru mjög ánægjuleg, eftirspurn er tvisvar sinnum meiri en í síðustu skuldabréfaútgáfu og fjöldi þátttakenda í útboðinu er einnig tvöfalt meiri en þá. Þetta er fyllilega í samræmi við stefnumörkun okkar í lánamálum ríkisins þar sem markmiðin eru meðal annars þau að tryggja aðgengi að erlendum lánsfjármörkuðum til lengri tíma og að stórum og fjölbreyttum hópi fjárfesta."

Ríkissjóður Íslands gekk í gærkvöldi frá samningum um útgáfu skuldabréfa að fjárhæð 1 milljarði Bandaríkjadala, sem jafngildir um 124 milljörðum króna.  Skuldabréfin bera fasta vexti og eru gefin út til 10 ára á ávöxtunarkröfunni 6,0%. Fjárfestar sýndu útgáfunni mikinn áhuga og nam eftirspurn um 4 milljörðum Bandaríkjadala.  Fjárfestahópurinn samanstendur aðallega af fagfjárfestum frá Bandaríkjunum og Evrópu.  Skuldabréfaútgáfan kom í framhaldi kynningarherferðar í Bandaríkjunum og Evrópu.  Umsjón var í höndum Deutsche Bank, J.P. Morgan og UBS Investment Bank.

„Þessi aðgerð markar heilmikil tímamót fyrir Ísland og er afar jákvæð fyrir íslenskt efnahagslíf“, segir Oddný Harðardóttir fjármálaráðherra „Við erum með þessu að fylgja eftir vel heppnaðri skuldabréfaútgáfu frá því í fyrra á bréfum sem gefin voru út til skemmri tíma.  Viðbrögð fjárfesta eru mjög ánægjuleg, eftirspurn er tvisvar sinnum meiri en í síðustu skuldabréfaútgáfu og fjöldi þátttakenda í útboðinu er einnig tvöfalt meiri en þá. Þetta er fyllilega í samræmi við stefnumörkun okkar í lánamálum ríkisins þar sem markmiðin eru meðal annars þau að tryggja aðgengi að erlendum lánsfjármörkuðum til lengri tíma og að stórum og fjölbreyttum hópi fjárfesta."

- The ongoing changes in the world calls for the whole innovation infrastructure to be updated. Open innovation is a key to success, said Finnish State Secretary Olli-Pekka Heinonen at the SHOK-summit in Helsinki.

Rannsóknin beinist að starfsumhverfi forstöðumanna og er spurt um flesta þá þætti sem snerta verkefni stjórnenda og viðhorf þeirra til eigin starfs og starfsumhverfis. 

Sambærileg rannsókn var gerð á árinu 2007 og fæst því mikilvægur samanburður á starfsumhverfi forstöðumanna ríkisstofnana á milli tímabila. Rannsóknir sem þessar gefa mikilvægt tækifæri til stöðumats á styrkleika og áskorunum í ríkisrekstri og til skoðunar á hvernig stjórnunarhættir ríkisins þróast. Er það í fullu samræmi við stefnuyfirlýsingu núverandi ríkisstjórnar um að vanda  stjórnsýsluhætti og efla traust almennings á stofnunum hins opinbera.

Í skýrslunni er jafnframt gerð grein fyrir afstöðu forstöðumanna til eigin hæfni og starfsþróunar, viðhorf þeirra til samskipta við ráðuneyta og ákvörðunar eigin launa og starfsmanna svo fátt eitt sé nefnt.

Meðal helstu niðurstaðna má nefna að starfsánægja er mikil meðal forstöðumanna. Um 90% eru á heildina ánægð í starfi sínu, þó telja forstöðumenn ríkisstofnana vinnuálag aukist frá fyrri könnun og einnig hefur óánægja forstöðumanna með laun sín hefur aukist verulega milli kannana.  Forstöðumenn telja sérstaklega mikilvægt að öðlast meiri færni í aðferðum til nýsköpunar í opinberum rekstri (64%) og að virkja fólk í starfi. Þá telja um 80% forstöðumanna að ímynd stofnunar sinnar í samfélaginu og ánægja viðskiptavina til þjónustu hennar sé jákvæð.

Í meðfylgjandi skjali er samantekt á niðurstöðum könnunarinnar og jafnframt má lesa könnun ársins 2011 í heild sinni hér.

Rannsóknin beinist að starfsumhverfi forstöðumanna og er spurt um flesta þá þætti sem snerta verkefni stjórnenda og viðhorf þeirra til eigin starfs og starfsumhverfis. 

Sambærileg rannsókn var gerð á árinu 2007 og fæst því mikilvægur samanburður á starfsumhverfi forstöðumanna ríkisstofnana á milli tímabila. Rannsóknir sem þessar gefa mikilvægt tækifæri til stöðumats á styrkleika og áskorunum í ríkisrekstri og til skoðunar á hvernig stjórnunarhættir ríkisins þróast. Er það í fullu samræmi við stefnuyfirlýsingu núverandi ríkisstjórnar um að vanda  stjórnsýsluhætti og efla traust almennings á stofnunum hins opinbera.

Í skýrslunni er jafnframt gerð grein fyrir afstöðu forstöðumanna til eigin hæfni og starfsþróunar, viðhorf þeirra til samskipta við ráðuneyta og ákvörðunar eigin launa og starfsmanna svo fátt eitt sé nefnt.

Meðal helstu niðurstaðna má nefna að starfsánægja er mikil meðal forstöðumanna. Um 90% eru á heildina ánægð í starfi sínu, þó telja forstöðumenn ríkisstofnana vinnuálag aukist frá fyrri könnun og einnig hefur óánægja forstöðumanna með laun sín hefur aukist verulega milli kannana.  Forstöðumenn telja sérstaklega mikilvægt að öðlast meiri færni í aðferðum til nýsköpunar í opinberum rekstri (64%) og að virkja fólk í starfi. Þá telja um 80% forstöðumanna að ímynd stofnunar sinnar í samfélaginu og ánægja viðskiptavina til þjónustu hennar sé jákvæð.

Í meðfylgjandi skjali er samantekt á niðurstöðum könnunarinnar og jafnframt má lesa könnun ársins 2011 í heild sinni hér.

Tekjur af auðlindum

Fasteignaeigendur geta krafist tekna af eigum sínum jafnvel þó þeir feli öðrum að nýta þær.  Þetta þykir öllum sjálfsagt og eðlilegt.  Ef fasteigninni fylgja hlunnindi hefur eigandinn einnig rétt á tekjum vegna nýtingu þeirra.  Samkvæmt talsmönnum Sjálfstæðisflokksins virðist undantekningin frá þessum viðtekna skilningi á eignaréttinum vera sú að ef eigandinn er þjóðin þá er ekki jafn sjálfsagt að eigandinn njóti sanngjarna tekna af eign sinni.  Þetta virðist m.a. vera inntak greinar sem Þorsteinn Pálsson fyrrverandi formaður Sjálfstæðisflokksins skrifar í Fréttablaðið á laugardaginn s.l. 

Tekjur og auðlindarenta

Frumvarp sjávarútvegsráðherra um veiðileyfagjald gerir ráð fyrir þeirri leið að leggja gjald á auðlindarentuna sem myndast í sjávarútvegi en ekki á eðlilegan hagnað fyrirtækjanna.  Á hann verður áfram lagður venjulegur íslenskur fyrirtækjaskattur, sem er einn sá lægsti í vestrænum ríkjum eða 20%.  Því er hér um grundvallarmisskilning Þorsteins að ræða.  Það er mikill munur á tekjum sjávarútvegs annarsvegar og auðlindarentu hinsvegar.  

Samanburðurinn við vestræn ríki

Þorsteinn segir enn fremur að  „Í engu öðru vestrænu ríki eru uppi viðlíka hugmyndir um ríkisforsjá í höfuðgrein atvinnulífsins“.   Hið rétta er að tvær af höfuðgreinum atvinnulífsins í Noregi snúast einmitt um auðlindanýtingu.  Olíuvinnslan þar greiðir 78% skatt af auðlindarentu og svipuðu kerfi höfum við komið okkur upp hér á Íslandi til að vera viðbúin því ef olía finnst í íslenskri lögsögu.  Vegna mikillar tekjuaukningar hefur á undanförnum árum myndast auðlindarenta í norska orkuiðnaðinum.  Til að bregðast við voru skattalögum þar breytt og nú greiða vatnsaflsvirkjanir fastan skatt sem nemur 11 norskum aurum á kílówattstund, 28% tekjuskatt og 30% auðlindarentuskatt ofan á það.

Fyrrnefnd fullyrðing Þorsteins eru því í besta falli öfugmæli því almenna reglan er sú að atvinnugreinar borga fyrir aðgang sinn að takmörkuðum gæðum á Vesturlöndum, jafnvel þó þær séu kallaðar „höfuðgreinar atvinnulífsins“. 

Allar höfuðatvinnugreinar Evrópuríkjanna bera kostnað vegna aðgangs að auðlindinni sem við öndum að okkur – loftslaginu.  Útblástursheimildir voru í fyrstu gefnar fríar til fyrirtækja sem höfðu „útblástursreynslu“ en þegar óréttlætið varð mönnum ljóst var það lagfært, fyrra kerfi fyrnt og stefnan tekin á uppboð.  Þetta er leið vestrænna ríkja og þar með talið Íslands til að jafna aðgang nýliða að atvinnugrein og skila auðlindarentunni til almennings.  Engin kvartar yfir álögum.  Það munu útgerðarfyrirtækin ekki heldur gera ef þau greiða sanngjarnt afnotagjald. 

Framtíðarskipan auðlindamála

Ríkissjóður mun í framtíðinni fá tekjur af auðlindum í þjóðareign.  Það verður gert með tveimur leiðum, uppboðum á nýtingarleyfum og gjaldtöku af auðlindarentunni.  Frumvarp sjávarútvegsráðherra um gjaldtöku af auðlindrentu í sjávarútvegi er nú til umræðu í þinginu.  Umhverfisráðherra mun á næstu dögum mæla fyrir lögum sem heimila uppboð á útblástursheimildum og tekjurnar renna í opinbera sjóði.  Póst og Fjarskipastofnun hefur þegar hafið undirbúning uppboðs á tíðnisviðum fyrir fjórðu kynslóð farsíma.

Forsætisráðherra skipaði á síðasta ári svokallaða auðlindastefnunefnd sem vinna á stefnumörkun ríkisins í auðlindamálum. Nefndin, sem er á ábyrgð fjármálaráðuneytisins, iðnaðarráðuneytis og sjávarútvegs-og landbúnaðarráðuneytis, hefur nú mótað fyrstu tillögur, sem unnar verða áfram, um  hvernig auðlindarentu yrði skilað til eigenda auðlindanna ef renta myndast í viðkomandi grein. Gert er ráð fyrir að nefndin ljúki störfum eigi síðar en 1. júní nk. 

Í fjármálaráðuneytinu höfum við hafið vinnu við stofnun auðlindareiknings í eigu ríkissjóðs.  Tilgangurinn er að gera sanngjarnar tekjur ríkisins af auðlindum þjóðarinnar sýnilegan.  Menn geta þá rökrætt hvort þær komi til lækkunar skatta í framtíðinni, til eflingar velferðarkerfisins eða til uppbyggingar innviða samfélagsins. 

 

Tekjur af auðlindum

Fasteignaeigendur geta krafist tekna af eigum sínum jafnvel þó þeir feli öðrum að nýta þær.  Þetta þykir öllum sjálfsagt og eðlilegt.  Ef fasteigninni fylgja hlunnindi hefur eigandinn einnig rétt á tekjum vegna nýtingu þeirra.  Samkvæmt talsmönnum Sjálfstæðisflokksins virðist undantekningin frá þessum viðtekna skilningi á eignaréttinum vera sú að ef eigandinn er þjóðin þá er ekki jafn sjálfsagt að eigandinn njóti sanngjarna tekna af eign sinni.  Þetta virðist m.a. vera inntak greinar sem Þorsteinn Pálsson fyrrverandi formaður Sjálfstæðisflokksins skrifar í Fréttablaðið á laugardaginn s.l. 

Tekjur og auðlindarenta

Frumvarp sjávarútvegsráðherra um veiðileyfagjald gerir ráð fyrir þeirri leið að leggja gjald á auðlindarentuna sem myndast í sjávarútvegi en ekki á eðlilegan hagnað fyrirtækjanna.  Á hann verður áfram lagður venjulegur íslenskur fyrirtækjaskattur, sem er einn sá lægsti í vestrænum ríkjum eða 20%.  Því er hér um grundvallarmisskilning Þorsteins að ræða.  Það er mikill munur á tekjum sjávarútvegs annarsvegar og auðlindarentu hinsvegar.  

Samanburðurinn við vestræn ríki

Þorsteinn segir enn fremur að  „Í engu öðru vestrænu ríki eru uppi viðlíka hugmyndir um ríkisforsjá í höfuðgrein atvinnulífsins“.   Hið rétta er að tvær af höfuðgreinum atvinnulífsins í Noregi snúast einmitt um auðlindanýtingu.  Olíuvinnslan þar greiðir 78% skatt af auðlindarentu og svipuðu kerfi höfum við komið okkur upp hér á Íslandi til að vera viðbúin því ef olía finnst í íslenskri lögsögu.  Vegna mikillar tekjuaukningar hefur á undanförnum árum myndast auðlindarenta í norska orkuiðnaðinum.  Til að bregðast við voru skattalögum þar breytt og nú greiða vatnsaflsvirkjanir fastan skatt sem nemur 11 norskum aurum á kílówattstund, 28% tekjuskatt og 30% auðlindarentuskatt ofan á það.

Fyrrnefnd fullyrðing Þorsteins eru því í besta falli öfugmæli því almenna reglan er sú að atvinnugreinar borga fyrir aðgang sinn að takmörkuðum gæðum á Vesturlöndum, jafnvel þó þær séu kallaðar „höfuðgreinar atvinnulífsins“. 

Allar höfuðatvinnugreinar Evrópuríkjanna bera kostnað vegna aðgangs að auðlindinni sem við öndum að okkur – loftslaginu.  Útblástursheimildir voru í fyrstu gefnar fríar til fyrirtækja sem höfðu „útblástursreynslu“ en þegar óréttlætið varð mönnum ljóst var það lagfært, fyrra kerfi fyrnt og stefnan tekin á uppboð.  Þetta er leið vestrænna ríkja og þar með talið Íslands til að jafna aðgang nýliða að atvinnugrein og skila auðlindarentunni til almennings.  Engin kvartar yfir álögum.  Það munu útgerðarfyrirtækin ekki heldur gera ef þau greiða sanngjarnt afnotagjald. 

Framtíðarskipan auðlindamála

Ríkissjóður mun í framtíðinni fá tekjur af auðlindum í þjóðareign.  Það verður gert með tveimur leiðum, uppboðum á nýtingarleyfum og gjaldtöku af auðlindarentunni.  Frumvarp sjávarútvegsráðherra um gjaldtöku af auðlindrentu í sjávarútvegi er nú til umræðu í þinginu.  Umhverfisráðherra mun á næstu dögum mæla fyrir lögum sem heimila uppboð á útblástursheimildum og tekjurnar renna í opinbera sjóði.  Póst og Fjarskipastofnun hefur þegar hafið undirbúning uppboðs á tíðnisviðum fyrir fjórðu kynslóð farsíma.

Forsætisráðherra skipaði á síðasta ári svokallaða auðlindastefnunefnd sem vinna á stefnumörkun ríkisins í auðlindamálum. Nefndin, sem er á ábyrgð fjármálaráðuneytisins, iðnaðarráðuneytis og sjávarútvegs-og landbúnaðarráðuneytis, hefur nú mótað fyrstu tillögur, sem unnar verða áfram, um  hvernig auðlindarentu yrði skilað til eigenda auðlindanna ef renta myndast í viðkomandi grein. Gert er ráð fyrir að nefndin ljúki störfum eigi síðar en 1. júní nk. 

Í fjármálaráðuneytinu höfum við hafið vinnu við stofnun auðlindareiknings í eigu ríkissjóðs.  Tilgangurinn er að gera sanngjarnar tekjur ríkisins af auðlindum þjóðarinnar sýnilegan.  Menn geta þá rökrætt hvort þær komi til lækkunar skatta í framtíðinni, til eflingar velferðarkerfisins eða til uppbyggingar innviða samfélagsins. 

 

Bráðabirgðaruppgjör Fjársýslu ríkisins á afkomu ríkissjóðs 2011 liggur nú fyrir. Samkvæmt uppgjörinu voru bæði tekjur og gjöld  umfram áætlanir fjármálaráðuneytisins sem lágu fyrir við afgreiðslu  fjáraukalaga.
Tekjur námu 468,1 mia.kr., sem er 5,5 mia.kr. umfram áætlun fjármálaráðuneytisins, en gjöld ríkissjóðs voru 525,5 mia.kr. , sem er 6,2 mia.kr. umfram áætlun:

• Heildarjöfnuður ríkissjóðs er því neikvæður um 57,3 mia.kr. eða sem nemur tæpum 3% af vergri landsframleiðslu (VLF).

• Frumjöfnuður ríkissjóðs, þ.e. afkoma að frátöldum fjármagnsliðum, er neikvæður um 12,8 mia.kr. Það svarar til því sem næst 0,75% f VLF, sem er um 1,3 mia. kr. lakari en endurskoðaðar áætlanir fjármálaráðuneytisins kváðu á um.

• Fjármagnsjöfnuður ríkissjóðs, þ.e. vaxtagjöld að frádregnum vaxtatekjum, var því neikvæður um 45 mia.kr., eða sem nemur um 2,25% af VLF.

Uppgjörið, líkt og allt reikningshald ríkissjóðs, fer fram á rekstrargrunni. Það þýðir að tekjur ríkissjóðs eru bókfærðar þegar þeirra er aflað án tillits til þess hvenær þær innheimtast. Það sama gildir um gjöld ríkissjóðs, þ.e. þau eru bókfærð þegar þegar til þeirra er stofnað óháð því hvenær þau koma til greiðslu. Með því að meta afkomu ríkissjóðs á rekstrargrunni fæst mæling á afkomu ríkissjóðs sem er nákvæmari en þegar  eingöngu er miðað við greiðslugrunn, sem þó er einnig gert í bókhaldi ríkisins til nánari glöggvunar.

Samkvæmt fjárlögum ársins 2012 er gert ráð fyrir að viðsnúningur verði í afkomu ríkissjóðs; frumjöfnuður verði jákvæður um tæpa 36 mia.kr., eða um u.þ.b. 2% af VLF, en há vaxtagjöld verði til þess að heildarjöfnuður ríkissjóðs verði neikvæður um 20 mia.kr., eða um 1,2% af VLF.

Vakin er athygli á því að hér er um að ræða bráðabirgðauppgjör, en lokauppgjör mun liggja fyrir í júní nk.

Eins og mælt var fyrir í samþykkt ríkisstjórnarinnar um Ísland 2020 hefur forsætisráðuneytið unnið stöðuskýrslu um hvernig miðar í átt að þeirri framtíðarsýn sem þar var sett fram.

The winning company of Nordic Cleantech Open 2012 is Swedish Tomologic. Runners ups are Finnish Ultranat and Danish Black Silicon Solar.

Þegar umsóknarfresti lauk  þann 15. apríl sl. höfðu borist rúmlega 900 umsóknir um meistaranám á Félagsvísindasviði við Háskóla Íslands. Um 368 umsóknir bárust í Viðskiptafræðideild, 209 umsóknir í Félags- og mannvísindadeild en þar var jafnframt  mikil aukning í blaða- og fréttamennsku sem og í náms- og starfsráðgjöf.  

read more

Lagastofnun Háskóla Íslands og Orator, félag laganema við Háskóla Íslands, boða til opins fundar, miðvikudaginn 2. maí kl. 12 í Hátíðarsal HÍ. Alþingi gegn Geir H. Haarde

Forseti lagadeildar Háskóla Íslands,Róbert R. Spanó, gerir grein fyrir dóminum í framsöguerindi.
Sigríður J. Friðjónsdóttir, fyrrverandi saksóknari Alþingis og Andri Árnason hrl., verjandi Geirs H. Haarde, fjalla um tiltekin atriði dómsins.
Að loknum erindum verður boðið upp á fyrirspurnir og umræður.

read more

Á háskólaþingi 18. apríl sl. voru kjörnir þrír fulltrúar og þrír varafulltrúar háskólasamfélagsins í háskólaráð fyrir tímabilið 1.7.2012-30.6.2014. Fulltrúarnir eru:

Tinna Laufey Ásgeirsdóttir, lektor við Hagfræðideild Félagsvísindasviðs (varamaður hennar er Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor við Íslensku- og menningardeild Hugvísindasviðs)

Börkur Hansen, prófessor við Uppeldis- og menntunarfræðideild Menntavísindasviðs (varamaður hans er Hákon Hrafn Sigurðsson, dósent við Lyfjafræðideild Heilbrigðisvísindasviðs)

read more

Lagadeild hlaut á dögunum hvata- og þróunarstyrk frá Samstarfi opinberu háskólanna í samstarfi við lagadeild Háskólans á Akureyri.

Tilgangur verkefnisins er að taka upp samvinnu í kennslu í Evrópurétti við lagadeildir Háskóla Íslands og Háskóla Akureyrar og samvinnu sérfræðinga beggja háskóla við þróun nýs námsefnis. Markmiðið er að kennsluefni um Evrópurétt fyrir laganema í grunnnámi verði samræmt, skýrt og aðgengilegt og sett upp á tölvutæku formi.

read more

„Ég er fullur auðmýktar og þakklætis“ sagði Þráinn Eggertsson í lok ráðstefnunnar „Economic Behavior and Institutions Revisited“ sem haldin var af Viðskiptafræðideild og Hagfræðideild, Þráni til heiðurs í Háskóla Íslands dagana 20. og 21. apríl. 

Myndir með fétt: 

read more

Some of the leading companies in the global mining, oil and gas industry gathered on 17-20 April to discuss what the mining company of the future will look like.